Peşəkar Mühasib Sertifikatı (PMS) nədir?
Sertifikatı kim verir və hüquqi əsası nədir?
Peşəkar Mühasib Sertifikatı (PMS) peşəkar mühasib adını qazanmaq istəyən namizədlər üçün nəzərdə tutulmuş sertifikasiyadır. Sertifikatın verilməsi prosesinin təşkili və imtahanların keçirilməsi Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən həyata keçirilir. Bunun hüquqi əsası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 22 may tarixli 237 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Peşəkar mühasib sertifikatının verilməsi prosesinin təşkili, imtahanların keçirilməsi və peşəkar mühasib sertifikatı almış şəxslərin dövlət reyestrinin aparılması Qaydaları»dır (mənbə: Dövlət İmtahan Mərkəzi).
Praktikada bu o deməkdir ki, sertifikatı heç bir təlim mərkəzi və ya özəl qurum vermir. Təlim mərkəzləri yalnız imtahana hazırlıq təklif edə bilər, sertifikatın özü isə DİM-in keçirdiyi imtahanın nəticəsinə görə verilir və sertifikat almış şəxslər dövlət reyestrində qeydə alınır.
Qısa yekun:
- Sertifikasiyanı aparan qurum: Dövlət İmtahan Mərkəzi
- Hüquqi əsas: Nazirlər Kabinetinin 22.05.2019 tarixli 237 nömrəli Qərarı
- Nəticə: peşəkar mühasib adı və dövlət reyestrində qeyd
PMS-in hansı növləri var?
PMS imtahanları dörd növ sertifikat üzrə təşkil olunur və namizəd hansı sahədə çalışdığına uyğun olanı seçir (mənbə: DİM):
- Kiçik və Orta Sahibkarlıq Subyektləri üçün Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları (KOS üçün MHBS) üzrə PMS
- Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları (MHBS) üzrə PMS
- İctimai Sektor üçün Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartları üzrə I səviyyə PMS
- İctimai Sektor üçün Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartları üzrə II səviyyə PMS
Seçim praktiki nəticə verir: kommersiya şirkətində çalışan mühasib üçün KOS üçün MHBS və ya tam MHBS üzrə sertifikat uyğundur, büdcə təşkilatında çalışanlar üçün isə ictimai sektor üzrə səviyyələr nəzərdə tutulub. Sertifikatın növü ikinci mərhələdə hansı qanunvericilik bloklarının soruşulacağını da müəyyən edir.
PMS imtahanı neçə mərhələdən ibarətdir?
Sertifikatlaşdırma ikimərhələli imtahan vasitəsilə həyata keçirilir. İmtahanın birinci mərhələsi mühasibat uçotu üzrədir, ikinci mərhələ isə sertifikat növündən asılı olaraq büdcə, vergi, mülki və əmək qanunvericiliyi üzrə sualları əhatə edir (mənbə: DİM).
Format üzrə bilinməli olan üç rəqəm var:
- Hər mərhələ üzrə 40 test tapşırığı təqdim edilir
- Suallar elektron formada verilir
- Cavablandırma üçün 3 saat vaxt ayrılır
Bu format hazırlığın istiqamətini birbaşa müəyyən edir. 40 sual və 3 saat o deməkdir ki, bir suala orta hesabla dörd yarım dəqiqədən çox vaxt düşür, yəni problem sürət yox, mövzu əhatəsidir: uçotun bütün bölmələri üzrə sual gələ bilər. Ona görə hazırlıqda ayrı-ayrı mövzuları dərinləşdirməkdənsə, bütün proqramı bərabər səviyyədə bağlamaq daha çox nəticə verir.
DİM imtahanın demo versiyasını da təqdim edir, yəni format və sual tipi ilə əvvəlcədən tanış olmaq mümkündür.
PMS imtahanına qeydiyyat necə aparılır?
Qeydiyyat DİM-in elektron imtahanlar sistemində üç addımla aparılır: şəxsi kabinetin yaradılması, ödənişin aparılması və qeydiyyat (mənbə: DİM elektron imtahanlar portalı).
- Şəxsi kabinetin yaradılması. Sistemdə fərdi hesab açılır, məlumatlar bir dəfə doldurulur və sonrakı mərhələlərdə həmin kabinetdən istifadə olunur.
- Ödənişin aparılması. İştirak haqqı imtahandan əvvəl ödənilir.
- Qeydiyyat. Ödəniş təsdiqləndikdən sonra namizəd konkret imtahana yazılır.
Hər mərhələ üçün qeydiyyat ayrıca aparılır: birinci və ikinci mərhələnin öz qeydiyyat səhifəsi var. İmtahan tarixləri, iştirak haqqının məbləği və keçiriləcəyi şəhərlər DİM tərəfindən elan olunur və dövrü olaraq dəyişir, ona görə bu göstəriciləri qeydiyyatdan əvvəl dim.gov.az saytından yoxlamaq lazımdır.
PMS kimlər üçün faydalıdır?
Sertifikat mühasibatlıq və maliyyə sahəsində işləyən, biliklərini rəsmi şəkildə təsdiqləmək istəyən mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulub: mühasiblər, mühasib köməkçiləri, iqtisadçılar, maliyyəçilər, həmçinin büdcə təşkilatlarında uçot aparan işçilər.
Sertifikatın praktiki dəyəri iki yerdə görünür. Birincisi, peşəkar mühasib adı və dövlət reyestrində qeyd əmək bazarında yoxlanıla bilən arqumentdir, iş axtarışında və vəzifə artımında istifadə olunur. İkincisi, hazırlıq prosesinin özü uçotun sistemli təkrarını tələb edir: gündəlik işdə mühasib adətən şirkətin əməliyyat tipləri ilə məhdudlaşır, imtahan proqramı isə bütün bölmələri əhatə edir.
Əgər mühasibat uçotu üzrə bazanız hələ formalaşmayıbsa, birbaşa sertifikat hazırlığına keçmək səmərəli olmur. Belə halda əvvəlcə 32 saatlıq Mühasibat Uçotu təlimi ilə başlamaq, uçotun məntiqini oturtduqdan sonra sertifikat hazırlığına keçmək daha real yoldur.
PMS imtahanına necə hazırlaşmaq olar?
Hazırlığın üç komponenti var: mövzu əhatəsi, test formatı ilə məşq və vaxt idarəsi. Mövzu əhatəsi birinci mərhələdə mühasibat uçotunun bütün bölmələrini, ikinci mərhələdə isə sertifikat növünə uyğun qanunvericilik bloklarını əhatə etməlidir.
Müstəqil hazırlaşanlar üçün ardıcıllıq belədir: əvvəlcə uçot bölmələri üzrə nəzəriyyəni bağlayın, sonra hər bölmə üzrə test həll edin, ən sonda tam imtahan simulyasiyası keçirin, yəni 40 sualı 3 saat limitində cavablandırın. Zəif nəticə verən bölmələri yenidən keçmək, sadəcə daha çox test həll etməkdən effektlidir.
Kurs formatında hazırlaşmaq istəyənlər üçün INNAB-da 32 saatlıq Peşəkar Mühasib Sertifikatı (PMS) kursu var: proqram maliyyə hesabatları, əsas və qeyri-maddi aktivlərin uçotu kimi imtahan mövzularını əhatə edir, praktiki testlər və quizlərlə möhkəmləndirilir. Vergi qanunvericiliyi üzrə boşluq varsa, Vergi Uçotu təlimi ikinci mərhələ üçün faydalıdır. Bütün mühasibatlıq proqramlarını mühasibatlıq kursları səhifəsində müqayisə etmək olar.
Diqqət: kursu bitirmək sertifikat vermir. Kurs imtahana hazırlıqdır, Peşəkar Mühasib Sertifikatını yalnız DİM, imtahandan sonra verir.
Tez-tez verilən suallar
PMS sertifikatını kim verir?
Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi. Təlim mərkəzləri yalnız imtahana hazırlıq təklif edir.
İmtahan neçə mərhələdən ibarətdir?
İki mərhələdən. Birinci mərhələ mühasibat uçotu üzrədir, ikinci mərhələ sertifikat növündən asılı olaraq büdcə, vergi, mülki və əmək qanunvericiliyini əhatə edir.
İmtahanda neçə sual olur və nə qədər vaxt verilir?
Hər mərhələ üzrə 40 test tapşırığı verilir, cavablandırma üçün 3 saat vaxt ayrılır, suallar elektron formada təqdim olunur.
Neçə növ PMS sertifikatı var?
Dörd növ: KOS üçün MHBS üzrə, MHBS üzrə, ictimai sektor üçün I səviyyə və ictimai sektor üçün II səviyyə.
Qeydiyyat necə aparılır?
DİM-in elektron imtahanlar sistemində üç addımla: şəxsi kabinetin yaradılması, ödənişin aparılması, qeydiyyat. Hər mərhələ üçün qeydiyyat ayrıdır.
Hazırlıq kursu sertifikat verirmi?
Xeyr. Kursu bitirən iştirakçı təlim mərkəzinin sertifikatını alır, Peşəkar Mühasib Sertifikatını isə DİM imtahandan sonra verir.